Zbawiciel, Zbawca, Wybawca, Bóg lub jego wysłannik, ratujący ludzi od rozmaitego zła. Postacie wybawców występują w różnych religiach (zbawienie). W Biblii mowa o Z. w obu znaczeniach, jest nim Bóg (np. Iz 43,3), ale także przywódcy narodu izraelskiego: sędziowie, wybawiciele z doraźnych niebezpieczeństw. W świecie gr. charakter Z. miały niektóre bóstwa (np. Asklepios). Tytułu Z. (gr. Soter) używali królowie hellenistyczni, przedstawiający siebie jako wybawców swoich poddanych. Przejęli to po nich cesarze Rzymu. Tytuł ten wiązał się ściśle z kultem władców. W Nowym Testamencie początkowo miano Z. w odniesieniu do Jezusa było rzadsze i suponowało zbawienie w czasach ostatecznych. Upowszechniło się w pismach późniejszych (listy deuteropaulińskie i powszechne) i ostatecznie w II w. Być może pierwotnie unikano określenia kojarzącego się z kultem władców. W katol. pobożności średniow. i później słowo Z. stało się synonimem imienia Chrystus, niekiedy używanym z zabarwieniem dewocyjnym. We współcz. języku kośc. mówi się chętniej o Zbawcy lub Wybawcy.